కనుమరుగవుతున్న సంప్రదాయ గృహాల వైభవం
ఒకప్పుడు గ్రామంలోకి అడుగుపెడితే ముందుగా కనిపించేవి మండువా ఇళ్లు. మధ్యలో ఆకాశం కనిపించే విశాలమైన మండువా, చుట్టూ గదులు, ముందుభాగంలో అరుగులు, ఎత్తైన పైకప్పులు… ఇవన్నీ కలిసి ఒక ఇంటిని మాత్రమే కాదు, ఒక జీవన విధానాన్ని నిర్మించేవి. నేడు కాంక్రీట్ అపార్ట్మెంట్ల మధ్య ఆ నిర్మాణ శైలి క్రమంగా చరిత్ర పుటల్లో కలిసిపోతోంది.
మండువా అంటే కేవలం ఇంటి మధ్య ఖాళీ కాదు
మండువా అనేది ఇంటి గుండె లాంటిది. ఇంటి మధ్యలో తెరిచి ఉండే భాగం ద్వారా సూర్యరశ్మి నేరుగా ఇంట్లోకి ప్రవేశించేది. వర్షం పడితే జల్లులు మండువాలోకి వచ్చి అందమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించేవి. సహజ గాలి ఎప్పుడూ ఇంట్లో ప్రసరిస్తూ ఉండేది. విద్యుత్ పరికరాలు లేకుండానే ఇల్లు చల్లగా ఉండేది.
ప్రకృతితో కలిసిపోయిన అద్భుత నిర్మాణం
మండువా ఇళ్ల నిర్మాణంలో ప్రకృతికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. మట్టి, ఇటుకలు, సున్నం, కలప, మంగళూరు పెంకులు వంటి సహజ పదార్థాలతో నిర్మించేవారు. వేసవిలో చల్లగా, చలికాలంలో వెచ్చగా ఉండేలా రూపకల్పన చేసేవారు. నేటి గ్రీన్ బిల్డింగ్ భావనను మన పూర్వీకులు శతాబ్దాల కిందటే ఆచరణలో పెట్టారు.
కుటుంబ బంధాలకు నిలయంగా మండువా
పండుగలు, శుభకార్యాలు, హారతులు, కుటుంబ సమావేశాలు..అన్నీ మండువాలోనే జరిగేవి. పిల్లలు అక్కడే ఆడుకునేవారు. పెద్దలు అక్కడే కూర్చొని కబుర్లు చెప్పుకునేవారు. కుటుంబ సభ్యుల మధ్య అనుబంధాన్ని పెంచడంలో మండువా కీలక పాత్ర పోషించింది.
ఆరోగ్యానికి కూడా మేలు
సహజ కాంతి, స్వచ్ఛమైన గాలి కారణంగా తేమ తగ్గి ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణం ఏర్పడేది. కృత్రిమ వెలుతురు, ఎయిర్ కండిషనర్లపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండేది కాదు. అందుకే మండువా ఇళ్లు శారీరకంగానే కాదు, మానసిక ప్రశాంతతను కూడా అందించేవి.
ఎందుకు కనుమరుగవుతున్నాయి?
పట్టణీకరణ, స్థలాభావం, వేగవంతమైన నిర్మాణాలు, మారిన జీవనశైలి, ఉమ్మడి కుటుంబాల స్థానంలో చిన్న కుటుంబాల పెరుగుదల వంటి కారణాలతో మండువా ఇళ్ల నిర్మాణం తగ్గిపోయింది. పాత ఇళ్లను కూల్చి ఆధునిక భవనాలు నిర్మించడం వల్ల ఈ సంప్రదాయ నిర్మాణ కళ నెమ్మదిగా అదృశ్యమవుతోంది.
మళ్లీ పెరుగుతున్న ఆసక్తి
ఇటీవలి కాలంలో ప్రకృతి అనుకూల గృహాలపై ప్రజల్లో ఆసక్తి పెరుగుతోంది. కొందరు తమ కొత్త ఇళ్లలో చిన్న మండువాను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. పర్యాటక రంగంలో హెరిటేజ్ హోమ్స్టేలు, రిసార్టులు కూడా మండువా నమూనాను అనుసరిస్తున్నాయి. పాత నిర్మాణ శైలిని ఆధునిక అవసరాలకు అనుగుణంగా మలిచే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
వారసత్వాన్ని కాపాడుకోవాల్సిన సమయం
మండువా ఇల్లు ఒక నిర్మాణం మాత్రమే కాదు. అది మన పూర్వీకుల తెలివితేటలకు, ప్రకృతి పట్ల వారి గౌరవానికి, కుటుంబ విలువలకు ప్రతీక. అలాంటి వారసత్వాన్ని పూర్తిగా కోల్పోయే ముందు వాటిని పరిరక్షించడం, పాత ఇళ్లను సంరక్షించడం, కొత్త తరానికి వాటి విశిష్టతను తెలియజేయడం మనందరి బాధ్యత.
ఆధునిక జీవనశైలిలో సౌకర్యాలు పెరిగినా, మనిషికి ప్రకృతితో ఉన్న అనుబంధం తగ్గుతోంది. అలాంటి సమయంలో మండువా ఇళ్లు మనకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తాయి. ప్రకృతితో కలిసి జీవించడం, కుటుంబంతో కలిసి ఆనందించడం, సంప్రదాయాన్ని గౌరవించడం.. ఇవే నిజమైన అభివృద్ధి అని గుర్తుచేస్తాయి. అందుకే మండువా ఇల్లు గతానికి చెందిన జ్ఞాపకం మాత్రమే కాదు.. భవిష్యత్తుకు కూడా మార్గదర్శకం.
