ఒకప్పుడు ప్రపంచంలోనే అత్యంత అరుదైన పక్షిగా పేరొందిన చాథమ్ ఐలాండ్ బ్లాక్ రాబిన్ ఇప్పుడు అంతరించిపోయే ప్రమాదం నుంచి కొంతవరకు బయటపడింది. ఒక దశలో ఈ జాతిలో కేవలం ఐదు పక్షులు మాత్రమే మిగిలాయి. కానీ శాస్త్రవేత్తలు చేసిన ఒక వినూత్న ప్రయోగం, నిరంతర సంరక్షణ చర్యలతో వాటి సంఖ్య ఇప్పుడు సుమారు 300కు చేరింది.
చాథమ్ ఐలాండ్ బ్లాక్ రాబిన్ శాస్త్రీయ నామం పెట్రోయికే ట్రావెర్సి. న్యూజిలాండ్కు తూర్పున సుమారు 800 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న చాథమ్ దీవుల్లో ఈ పక్షులు కనిపించేవి. యూరోపియన్లు అక్కడికి తీసుకెళ్లిన ఎలుకలు, పిల్లులు ఈ పక్షుల సంఖ్యను భారీగా తగ్గించాయి. అడవులు దెబ్బతినడంతో వాటి నివాస ప్రాంతం కూడా తగ్గిపోయింది.
1973 నాటికి లిటిల్ మాంగెరే దీవిలో కేవలం 18 బ్లాక్ రాబిన్లు మాత్రమే మిగిలాయి. 1976 నాటికి వాటి సంఖ్య ఏడుకు పడిపోయింది. పక్షులను సమీపంలోని మాంగెరే దీవికి తరలించి, వాటి నివాస ప్రాంతాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు స్థానిక చెట్లను పెద్ద సంఖ్యలో నాటారు. అయినప్పటికీ వ్యాధులు, వాతావరణ పరిస్థితులు, ఇతర సమస్యల కారణంగా పక్షుల సంఖ్య మరింత తగ్గింది.
ఐదు పక్షులే మిగిలినప్పుడు
1978–79 సంతానోత్పత్తి కాలం ముగిసే సమయానికి కేవలం ఐదు బ్లాక్ రాబిన్లు మాత్రమే మిగిలాయి. వాటిలో ఓల్డ్ బ్లూ అనే ఆడ పక్షి, దాని జత ఓల్డ్ ఎల్లో, మరో జంట గ్రీన్–వైట్, ఒక పిల్ల ఉన్నాయి. ఓల్డ్ బ్లూ అప్పటికే సుమారు పదేళ్ల వయసులో ఉంది. సాధారణంగా ఈ పక్షుల జీవితం నాలుగైదేళ్లు మాత్రమే ఉంటుంది. కాబట్టి జాతి భవిష్యత్తు దాదాపు ఓల్డ్ బ్లూపైనే ఆధారపడింది.
వన్యప్రాణి శాస్త్రవేత్త డాన్ మెర్టన్ పరిస్థితిని గమనించి ఒక కొత్త ఆలోచన చేశారు. బ్లాక్ రాబిన్లు సాధారణంగా సంవత్సరానికి ఒకసారి మాత్రమే గుడ్లు పెడతాయి. ఒక్కసారి పెట్టిన గుడ్ల నుంచి పిల్లలు పుట్టిన తరువాత మళ్లీ గుడ్లు పెట్టడానికి చాలా సమయం పడుతుంది. అందువల్ల వాటి సంతానోత్పత్తిని పెంచాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన గుర్తించారు.
ఇతర పక్షులను పెంపుడు తల్లిదండ్రులుగా మార్చారు
మెర్టన్ ‘క్రాస్-ఫోస్టరింగ్’ అనే పద్ధతిని ప్రయోగించారు. బ్లాక్ రాబిన్లు పెట్టిన తొలి గుడ్లను తీసి, వాటిని మరో జాతికి చెందిన పక్షుల గూళ్లలో ఉంచారు.
చాథమ్ ఐలాండ్ వార్బ్లర్లు, తరువాత టామ్టిట్ పక్షులు ఈ గుడ్లను పొదిగి పిల్లలను పెంచాయి. అదే సమయంలో బ్లాక్ రాబిన్ల గుడ్లు తీసివేయడంతో అవి మళ్లీ గుడ్లు పెట్టే అవకాశం ఏర్పడింది. ఇది చాలా ప్రమాదకరమైన ప్రయోగం. ప్రపంచంలో ఐదు పక్షులు మాత్రమే ఉన్న సమయంలో వాటి గుడ్లను తీసివేస్తే, అవి మళ్లీ గుడ్లు పెడతాయో లేదో ఎవరికీ తెలియదు. అయితే ప్రయోగం విజయవంతమైంది.
ఐదు నుంచి 12కు
1981–82 సంతానోత్పత్తి కాలం ముగిసే సమయానికి బ్లాక్ రాబిన్ల సంఖ్య ఐదు నుంచి 12కు పెరిగింది. ఆ చిన్న విజయం తరువాత పెద్ద మార్పుకు దారితీసింది. ఓల్డ్ బ్లూ మరికొన్ని సంవత్సరాలు సంతానోత్పత్తి కొనసాగించింది. ఆమె చివరి సంవత్సరాల్లో పెంచిన ఆరు పిల్లలే తరువాత ఈ జాతి పునరుద్ధరణలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. నేడు జీవిస్తున్న బ్లాక్ రాబిన్లన్నీ ఆ పిల్లల వారసులే. కాలక్రమంలో పక్షుల సంఖ్య పెరుగుతూ వచ్చింది. 2013 నాటికి సుమారు 250కు చేరింది. ప్రస్తుతం సుమారు 300 బ్లాక్ రాబిన్లు మాంగెరే, సౌత్ ఈస్ట్ దీవుల్లో ఉన్నాయి.
ఇంకా ముప్పు పూర్తిగా తొలగలేదు
2022లో IUCN బ్లాక్ రాబిన్ స్థితిని ” ఎండేంజర్డ్ ’ నుంచి ‘వలనేరబుల్ ’**గా మార్చింది. ఇది ఈ జాతి సంరక్షణలో గొప్ప విజయంగా భావించబడింది.
అయితే బ్లాక్ రాబిన్లకు ఇంకా ప్రమాదాలు ఉన్నాయి. మొత్తం పక్షుల జనాభా మొదట్లో ఉన్న కొద్దిమంది పక్షుల నుంచే పెరగడంతో వాటిలో జన్యు వైవిధ్యం చాలా తక్కువగా ఉంది. దీంతో వ్యాధులు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, వాతావరణ మార్పులు వంటి సమస్యలు వాటిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
చిన్న పక్షి.. పెద్ద పాఠం
బ్లాక్ రాబిన్ కథ ప్రకృతి సంరక్షణకు ఒక గొప్ప ఉదాహరణ. అంతరించిపోవడానికి కేవలం ఒక అడుగు దూరంలో ఉన్న జాతిని శాస్త్రీయ ఆలోచన, కొత్త ప్రయోగాలు, నిరంతర కృషితో తిరిగి నిలబెట్టవచ్చని ఇది నిరూపించింది. కేవలం ఐదు పక్షులతో మొదలైన ప్రయాణం.. నేడు సుమారు 300 పక్షుల వరకు చేరింది. ఒక చిన్న పక్షి ప్రాణాలను కాపాడిన ఈ ప్రయోగం, ప్రపంచంలోని ఇతర అంతరించిపోతున్న పక్షులను రక్షించడానికి కూడా మార్గం చూపింది.
