– ఈ కథ వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక అర్థం ఏమిటి?
‘యుగ సహస్ర యోజన పర భానూ, లీల్యో తాహి మధుర ఫల జానూ’.. హనుమాన్ చాలీసాలోని ఈ పంక్తి శతాబ్దాలుగా భక్తులను ఆకట్టుకుంటోంది. చిన్న వయసులోనే హనుమంతుడు ఆకాశంలోకి ఎగిరి సూర్యుడిని అందుకోవడానికి వెళ్లాడనే కథ ఎంతో అద్భుతంగా అనిపిస్తుంది. అయితే సాధువులు, ఆధ్యాత్మిక గురువులు చెబుతున్నదేమిటంటే.. హనుమాన్ చాలీసా కేవలం అద్భుతాలు, మహిమల గురించి చెప్పే గ్రంథం మాత్రమే కాదు. ఇందులో భక్తి, జ్ఞానం, వినయం, సేవ, ఆత్మపరివర్తన వంటి ఎన్నో ఆధ్యాత్మిక సందేశాలు ఉన్నాయి. తులసీదాసు సాధారణ మాటల్లో చెప్పడం కష్టమైన ఆధ్యాత్మిక భావాలను కవిత్వం, ప్రతీకల ద్వారా వివరించారు.
సూర్యుడు కేవలం సూర్యుడేనా?
సంస్కృతం, భక్తి సాహిత్యంలో ‘భాను’ అంటే సూర్యుడు. అయితే ఆధ్యాత్మికంగా సూర్యుడు కేవలం ఆకాశంలో కనిపించే గ్రహం కాదు. అది జ్ఞానం, చైతన్యం, అవగాహన, దైవిక విజ్ఞానంకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. రామాయణంలో హనుమంతుడు గొప్ప పండితుడిగా, జ్ఞానిగా, భక్తుడిగా కనిపిస్తాడు. వ్యాకరణం, శాస్త్రాలు, ఆధ్యాత్మిక విషయాలపై ఆయనకు గొప్ప పట్టు ఉందని సంప్రదాయ కథనాలు చెబుతాయి. అందుకే హనుమంతుడు సూర్యుడి దగ్గరకు వెళ్లాడనే విషయాన్ని కొందరు ఆధ్యాత్మిక గురువులు ‘అత్యున్నత జ్ఞానాన్ని అందుకోవడానికి హనుమంతుడు చేసిన ప్రయాణం’గా వివరిస్తారు.
సూర్యుడిని పండుగా ఎందుకు భావించాడు?
ఆ పంక్తిలో హనుమంతుడు సూర్యుడిని తీపి పండుగా భావించి అందుకున్నాడు అనే అర్థం వస్తుంది. పండు మనకు పోషణను, తీపిని, సంతృప్తిని ఇస్తుంది. అదే విధంగా మన జీవితాన్ని మార్చే జ్ఞానం కూడా మనకు అంతర్గత ఆనందాన్ని, శక్తిని ఇస్తుంది. అంటే హనుమంతుడు జ్ఞానాన్ని దూరం నుంచి చూసి ఆగిపోలేదు. దాన్ని నేర్చుకున్నాడు, జీవితంలో ఆచరించాడు, తన సేవ ద్వారా చూపించాడు. ముఖ్యంగా శ్రీరాముడి సేవలో తన జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించాడు. ఈ దృక్కోణంలో చూస్తే సూర్యుడిని పండుగా భావించి అందుకున్న హనుమంతుడి కథ కేవలం ఒక అద్భుతం మాత్రమే కాదు.. జ్ఞానం కోసం మనిషి కూడా అదే ఉత్సాహంతో ముందుకు వెళ్లాలనే సందేశంగా కనిపిస్తుంది.
విభీషణుడి తర్వాతే ఈ సందేశం ఎందుకు?
హనుమాన్ చాలీసాలో దీనికి ముందు వచ్చే పంక్తి: “తుమ్హరో మంత్ర విభీషణ మానా, లంకేశ్వర్ భయే సబ జగ్ జానా” అంటే హనుమంతుడు చూపించిన మార్గాన్ని విభీషణుడు అంగీకరించాడు. శ్రీరాముడికి శరణాగతి చేశాడు. చివరికి లంకకు రాజయ్యాడు. ఇక్కడ విభీషణుడి మార్పుకు కూడా ఒక ఆధ్యాత్మిక అర్థం ఉందని భావిస్తారు. అతడు అహంకారం, అధర్మం ఉన్న మార్గాన్ని వదిలి ధర్మం వైపు అడుగులు వేశాడు. ఆ తర్వాత సూర్యుడి గురించి వచ్చే పంక్తి ఒక లోతైన సందేశాన్ని ఇస్తుందని కొందరు వివరిస్తారు. ముందుగా సరైన మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలి. ఆ తర్వాత జ్ఞానం వైపు ప్రయాణించాలి.
ఇది కథా? ప్రతీకా?
సంప్రదాయ కథల్లో చిన్న హనుమంతుడు సూర్యుడిని పండుగా భావించి ఆకాశంలోకి ఎగిరాడని చెబుతారు. భక్తులు ఈ కథను హనుమంతుడి దైవిక శక్తికి ప్రతీకగా విశ్వసిస్తారు. అదే సమయంలో కొందరు పండితులు, ఆధ్యాత్మిక గురువులు ఈ కథలో జ్ఞానోదయం కోసం ఆత్మ చేసే ప్రయాణానికి ప్రతీకను చూస్తారు. ఈ రెండు భావాలు ఒకదానికొకటి విరుద్ధం కావాల్సిన అవసరం లేదు. ఒకటి హనుమంతుడి దైవిక శక్తిపై భక్తిని పెంచితే.. మరొకటి ఆయనలాగే ఉన్నతమైన జ్ఞానం కోసం మనం కూడా ప్రయత్నించాలనే స్ఫూర్తిని ఇస్తుంది.
మన జీవితంలో ఆ ‘సూర్యుడు’ ఎవరు? అంటే హనుమంతుడి ఈ కథ మనల్ని ఒక ప్రశ్న అడిగేలా చేస్తుంది. మన జీవితంలో ‘సూర్యుడు’ అంటే ఏమిటి? అది జ్ఞానం కావచ్చు. నిజం కావచ్చు. క్రమశిక్షణ కావచ్చు. భక్తి కావచ్చు. ఆత్మజ్ఞానం కావచ్చు. మనకు అది ఎంత దూరంగా కనిపించినా దాని కోసం ప్రయత్నించడానికి భయపడకూడదని హనుమంతుడి కథ చెబుతుంది.
హనుమంతుడిలా వినయంతో నేర్చుకోవడం, సేవ చేయడం, ధర్మాన్ని అనుసరించడం, జ్ఞానం కోసం ప్రయత్నించడం మన జీవితాన్ని కూడా మార్చగలవు. అందుకే హనుమాన్ చాలీసాను కేవలం చదవడం మాత్రమే కాకుండా.. అందులోని ప్రతి పంక్తి అర్థాన్ని తెలుసుకుని, కనీసం ఒక్క మంచి విషయాన్నైనా మన రోజువారీ జీవితంలో ఆచరించగలిగితే అదే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక సాధనగా మారుతుంది.
